Việt Nam thiệt hại hàng ngàn tỉ đồng do ô nhiễm không khí

In bài viết
(DNVN) - Đó là nhận định của PGS-TS. Đinh Đức Trường, Trưởng Khoa môi trường, Biến đổi khí hậu và Đô thị, ĐH Kinh tế Quốc dân, chia sẻ tại toạ đàm đối thoại chính sách "Tổn thất kinh tế của ô nhiễm không khí và các chính sách giảm thiểu ô nhiễm", do Đại học Kinh tế quốc dân tổ chức tại Hà Nội vào sáng 14/1.

Theo các chuyên gia, hiện nay ô nhiễm không khí đã và đang là mối quan ngại lớn với người dân khi các chỉ số chất lượng không khí liên tục trong nhiều ngày tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố lớn, các khu công nghiệp ở ngưỡng cao của thang cảnh báo. Bên cạnh đó, theo một số nghiên cứu, trong 10 bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam có 6 bệnh liên quan đến đường hô hấp có nguyên nhân từ ô nhiễm không khí và chất lượng không khí. Ô nhiễm không khí còn gây thiệt hại về kinh tế khoảng 10 tỷ đô la mỗi năm tại Việt Nam (chiếm từ 5-7% GDP).

Việt Nam thiệt hại hàng ngàn tỉ đồng do ô nhiễm không khí  ảnh 1
 Toạ đàm "Tổn thất kinh tế của ô nhiễm không khí và các chính sách giảm thiểu ô nhiễm". Ảnh DNVN/HuongLan.
Nhìn nhận vấn về ô nhiễm không khí dưới góc nhìn kinh tế, PGS-TS. Đinh Đức Trường cho rằng: Xuất phát từ cấu trúc và hình dạng của mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đang thâm dụng tài nguyên, coi đó là cứu cánh cho tăng trưởng. Tốc độ tăng tiêu thụ năng lượng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế càng ngày càng cao, chứng tỏ sử dụng năng lượng không quả. Bên cạnh đó, sự chuyển dịch ô nhiễm từ các quốc gia công nghiệp đã phát triển sang các quốc gia chưa phát triển đang diễn ra mạnh mẽ.
Cũng PGS-TS Đinh Đức Trường, nghiên cứu về tổn thất, thiệt hại kinh tế từ ô nhiễm không khí được Đại học Kinh tế quốc dân theo đuổi trong gần 10 năm nay. Các thông tin liên tục được cập nhật và đến nay các số liệu, kết quả nghiên cứu tương đối hoàn thiện. Công trình nghiên cứu dựa trên phương pháp mô hình đánh giá ngẫu nhiên nhĩ phân để lượng giá thiệt hại này, một trong loại lượng giá phi thị trường. Phương pháp này hiện cũng được sử dụng tại Mỹ để lượng hoá thiệt hại ô nhiễm không khí để tính chi phí đền bù.
Cụ thể về cách tính của Việt Nam, PGS-TS Đinh Đức Trường, lượng giá thiệt hại kinh tế do ô nhiễm không khí tại Việt Nam đo theo chi phí phúc lợi xã hội, mức độ sẵn sàng chi trả của người dân để giảm rủi ro chết do ô nhiễm không khí thông qua rất nhiều cuộc điều tra khác nhau. “Theo cách tính này và theo thời giá 2018, ô nhiễm không khí tại Việt Nam gây ra tổn thất, thiệt hại về kinh tế rơi vào khoảng 10,8 - 13,2 tỷ USD”, PGS-TS Trường nói.
Cũng tại tọa đàm, PSG-TS Đinh Đức Trường cho biết, Trung tâm Luật và Chính sách môi trường, Đại học Yale (Mỹ) hàng năm đều đưa ra chỉ số EPI đây là chỉ số tổng hợp để đánh giá vị trí về chất lượng môi trường của các nước trên thế giới. Chỉ số này EPI công bố hàng năm để xếp hạng các quốc gia trên thế giới. 
Việt Nam thiệt hại hàng ngàn tỉ đồng do ô nhiễm không khí  ảnh 2
 Việt Nam thiệt hại về kinh tế hàng ngàn tỉ đồng do ô nhiễm không khí.
Theo PGS-TS Trường, trong chỉ số EPI gồm 10 chỉ số thành phần được xếp thành 2 nhóm, nhóm thứ nhất là sức khoẻ môi trường và nhóm thứ hai là chỉ số bền vững của hệ sinh thái. Đây là những chỉ số liên quan đến ô nhiễm không khí là chất lượng của môi trường không khí và mức độ ô nhiễm không khí. Nếu xếp hạng ở các chỉ số liên quan đến ô nhiễm không khí thuộc hai nhóm chỉ số này thì năm 2018 Việt Nam đang xếp ở 159 - 161 trên thế giới. Các chỉ số này cho thấy, nếu so sánh với chính chúng ta thì chất lượng môi trường không khí Việt Nam đang tụt hậu và nếu so sánh với thế giới thì Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có thứ bậc thấp về chất lượng môi trường không khí
Vì vậy, để cuộc chiến chống ô nhiễm không khí đạt được hiệu quả về kinh tế và xã hội, cần thực thi ngay một hệ thống các giải pháp đồng bộ và toàn diện, bao gồm các biện pháp cảnh báo, dự báo, khuyến cáo và thực thi các chính sách cắt giảm các hoạt động gây ô nhiễm không khí.
Từ đó, PGS.TS Đinh Đức Trường chỉ ra 4 nguồn thu chính có thể sử dụng để giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường, đó là: thuế carbon; phí ô nhiễm môi trường; trái phiếu môi trường và hợp tác công tư (PPP) - trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường. Các khoản thu này cần được sử dụng để chi cho giám sát và hệ thống xử lý vi phạm; đầu tư cho năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; hỗ trợ đầu tư hạ tầng và tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh.
Đồng quan điểm, PGS TS. Nguyễn Thế Chinh, Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường cho rằng, chính sách phát triển kinh tế tổng thể cần xác định mục tiêu kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là những cách tiếp cận đột phá để giải quyết vấn đề môi trường. Cần đổi mới tư duy, cách tiếp cận trong kiểm soát vấn đề không khí dựa trên quan điểm của kinh tế - môi trường.
Ngoài ra, Việt Nam cần loại bỏ tư duy độc lập, đơn ngành trong quá trình hoạch định các chiến lược, chính sách phát triển ở tất cả các cấp, các ngành; đổi mới công nghệ trong sản xuất và tiêu dùng năng lượng sạch; tăng cường nghiên cứu khoa học, đánh giá và dự báo các tác động của ô nhiễm không khí; và đẩy mạnh các hoạt động hợp tác quốc tế.
Hương Lan

bài liên quan

tin bài khác