Sợ thị trường, ngại cạnh tranh

In bài viết
(DNVN) - Tại Việt Nam hiện nay, bất kỳ vấn đề gì xảy ra của nền kinh tế đều đổ lỗi cho thị trường mà không nhìn thấy nguyên nhân từ hoạt đông quản lý Nhà nước yếu kém, theo TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tại "Diễn đàn bền vững Việt Nam năm 2018".

Sợ thị trường, ngại cạnh tranh  ảnh 1
TS. Nguyễn Đình Cung cùng các chuyên gia quốc tế tại "Diễn đàn bền vững Việt Nam năm 2018". (Ảnh: DNVN/Minh Hoa).
Nghịch lý

TS. Nguyễn Đình Cung đã thẳng thắn đưa ra những "nghịch lý" của nền kinh tế Việt Nam. Đó là, nền kinh tế của Việt Nam không có sự chuyển dịch như mong muốn: Không chuyển đổi được thành phần kinh tế, không giảm được khu vực kinh tế Nhà nước, không gia tăng được khu vực kinh tế tư nhân, không chuyển được khu vực kinh tế phi chính thức sang khu vực chính thức và không chuyển dịch được nguồn lực từ khu vực kém hơn sang khu vực cao hơn.

Tốc độ phát triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có đầu tư lớn, vốn cao, nhưng năng suất lại thấp. Hoạt động đầu tư thiên vào gia tăng tài sản hơn là nâng cao chất lượng tài sản. Kể cả trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, TPHCM cũng vậy, hoạt động đầu tư không tận dụng được để tạo ra cực tăng trưởng, từ đó, có thể kéo theo tăng trưởng cho cả vùng.

Nguyên nhân là: Nền kinh tế Việt Nam mức độ thị trường còn thấp, cải cách nửa vời khiến nền kinh tế thị trường méo mó. 10 năm qua, Việt Nam suy giảm tiềm năng phát triển rất nghiêm trọng; đi nửa vời, không dứt khoát sang kinh tế thị trường, vừa thích thị trường lại sợ thị trường và rất ngại cạnh tranh, sợ cạnh tranh.

"Chúng ta muốn xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập nhưng sự phân bố nguồn lực sai lệch, sử dụng nguồn lực kém hiệu quả, năng suất lao động thấp. Năng lực cạnh tranh nền kinh tế kém".

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, Việt Nam có một rừng luật và rất sợ thị trường. Bất kỳ vấn đề gì xảy ra của nền kinh tế đều đổ cho thị trường. Ví dụ, vấn đề thực phẩm không an toàn, buôn lậu, doanh nghiệp vi phạm pháp luật…, khi xảy ra đều đổ lỗi cho thị trường mà không nhìn thấy hiệu lực quản lý yếu kém của Nhà nước.

Trong khi đó, cơ hội để gia tăng tốc độ, tăng năng suất nền kinh tế phụ thuộc vào việc phân bổ lại nguồn lực, chuyển đổi cơ cấu thành phần kinh tế và ngành kinh tế, thúc đẩy khoa học sáng tạo để tăng năng suất trong từng ngành.

Hàng năm tăng trưởng của Việt Nam đều đạt mục tiêu kế hoạch đặt ra nhưng nhìn trong dài hạn thì cứ 10 năm lại có xu hướng giảm dần, bình quân tăng trưởng kinh tế giảm đi 1%. Dù có tăng như hiện nay thì muốn đuổi kịp các nước, tăng trưởng GDP của Việt Nam phải đạt 8%/năm liên tục trong 10 - 20 năm tiếp theo.

Muốn đạt các mục tiêu bứt phá, tốc độ tăng năng suất lao động phải từ 6 - 7% hàng năm và đây là thách thức lớn với kinh tế Việt Nam.

Cổ phần hoá và thoái vốn chỉ là giải pháp thứ 3

TS. Nguyễn Đình Cung khuyến nghị: Việt Nam cần phân phối lại nguồn nhân lực, chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu nền kinh tế, thúc đẩy KHCN, tăng năng suất nội ngành.

Cải cách "rừng luật" theo hướng minh bạch. Luật pháp phải tiên liệu được vấn đề có thể xảy ra để áp dụng xử lý kịp thời. Sửa đổi luật về cạnh tranh để mở rộng quy mô cạnh tranh của nền kinh tế thị trường, loại bỏ những rào cản bất hợp lý.

Đặc biệt, Việt Nam cần cải cách DNNN, dựa trên 3 phương diện: Các DNNN phải hoạt động trên nguyên tắc thị trường; nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và thứ 3 mới là cổ phần hoá, thoái vốn. Hai giải pháp đầu là hết sức quan trọng để sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

"Hiện nay, các bộ ngành đang đẩy mạnh cổ phần hoá, thoái vốn nhưng tôi cho rằng hai mục đầu tiên rất quan trọng để sử dụng nguồn lực lớn này", TS. Nguyễn Đình Cung chia sẻ.

Minh Hoa

tin bài khác